Logo stadsbladdenbosch.nl


Foto: Jack Monde
Column Joop Wassenaar

'Op hoop van zegen'

  Ingezonden

Ik moet bij het gedoe rond de viering van Roze Zaterdag in de Sint-Jan denken aan het toneelstuk van Herman Heijermans. Mensen in een vissersdorp zijn gevangen in een systeem van casinokapitalisme. De cynische eigenaar doopt het schip Op Hoop van Zegen, stuurt het wrakke ding de woeste baren op waar het met man en muis vergaat en strijkt de verzekeringsgelden op. Heijermans schreef dit in 1900. Vervang de lekke schuit met de roomse kerk en je bent in 2017.

Het sociale drama van Heijermans heeft de Nederlandse cultuur drie dingen opgeleverd: de naam, de uitspraak 'De vis wordt duur betaald' en het personage van Kniertje. De vrouw heeft reeds haar man en twee van haar zonen verloren aan de visserij en is niet in staat om te voorkomen dat ook haar derde zoon, nota bene tegen zijn zin, meegaat op het rampschip. Kniertje ervaart het trieste lot van haar en haar dorpsgenoten als door God bepaald. Van opstand tegen het kapitalisme zoals haar andere overgebleven zoon dat propageert, wil zij niets weten.

Kniertje is dus eigenlijk Maria. Die kreeg destijds ook heel wat te verstouwen. Ze moest eerst haar verloofde Jozef bedriegen, om daarna een jongen te krijgen die feitelijk voor niets wilde deugen. Hij maakte al op jonge leeftijd stampij in de tempel en deed ook daarna niet wat iedere man toen deed, een vak uitoefenen en een gezin stichten, maar trok met een schare andere werklozen, gekken en hoeren door het land. Het liep allemaal af met kruisiging van de zoon. Of nou ja, Maria kreeg nog wel te horen dat de jongen was opgestaan uit de dood maar zeg nou zelf, je hebt als moeder toch liever dat je weer es een bord lekkere pap voor hem kunt neerzetten dan dat ie in de hemel zit?

Sinds Maria rammelt de roomse kerk door de eeuwen, nu hier en dan daar een onderdeel verliezend, en door vriend en vijand bekeken en nagewezen als een wrak vehikel waarop het niet goed toeven is. Men waarschuwt elkaar voor het ding en houdt de eigen jeugd er ver van weg. Alleen de Kniertjes van de Kerk blijven er in over. Zij zijn dankbaar dat ze weer bij de moordenaar van hun kind thuis mogen schoonmaken. Maar het is zonder een glimp van geluk of trots, met verzuurde trekken, dat ze tijdens hun vieringen rond kijken in de verlaten banken en mompelen: "De mis wordt duur betaald"...

reageer als eerste
Meer berichten