Logo stadsbladdenbosch.nl


Aan de linkerkant, in het zonlicht, het pand De Twaalf Apostelen. Anno 1937. Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch.
Aan de linkerkant, in het zonlicht, het pand De Twaalf Apostelen. Anno 1937. Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch. (Foto: Erfgoed 's-Hertogenbosch)
Monument

Monument De Twaalf Apostelen

In 1809 werd het in het begin van de 15e eeuw gestichte Kuystens- of Loyensmannengasthuis verplaatst naar het pand Sint-Jorisstraat 72. In het gasthuis werden twaalf bejaarde mannen verzorgd. Vandaar dat het in de volksmond snel De Twaalf Apostelen werd genoemd. Sinds januari 1989 is het een rijksmonument.

Het pand is een samentrekking van twee oudere huizen, vermoedelijk dateert deze verbouwing uit 1809. Het geheel maakt een 18e- of 19e-eeuwse indruk. In 1941 kocht de gemeente 's-Hertogenbosch het gebouw. Tot 1967 was de rijkspolitie er in gevestigd, belendende percelen kregen dezelfde bestemming. Na vertrek van de rijkspolitie hield de brandweer oefeningen in het gebouw, het stond open, illegale slopers namen bouwfragmenten mee naar huis.

Onderzoeken om museum Slager er onderdak te laten nemen, liepen op niets uit. De raadsgroepering Knillis doorbrak in 1972 de politieke impasse: het kwam met het initiatief het pand te restaureren en het een gemeentelijke bestemming te geven. Het Stadsarchief zou er in kunnen worden ondergebracht, terwijl aan de achterzijde een ondergronds depot gerealiseerd moest worden. Dit voorstel vond evenmin doorgang. Het leidde wel tot een nieuwe discussie over De Twaalf Apostelen. Nu wilde de gemeente het pand wel restaureren. Plannen tot restauratie werden in 1973 voorbereid en een jaar later uitgevoerd. Na de gereedgekomen restauratie in 1975 verkocht de gemeenteraad het gebouw aan de congregatie van Onze Lieve Vrouw van Lourdes (de broeders van Dongen).

Het in oorsprong 15e-eeuwse gebouw heeft een verdieping onder een met Hollandse pannen gedekt schilddak, waarop bij de restauratie in 1974/75 hoekschoorstenen zijn aangebracht. De voorgevel dateert van 1824 en is een zeven vensterassen brede, gepleisterde pilastergevel. In het midden ervan bevindt zich een deur met gesneden kalf, gedeeld bovenlicht en een brede, geprofileerde omlijsting die afgesloten wordt door een goot. Op de begane grond zijn 8-ruits schuiframen, op de verdieping 6-ruits schuiframen.

De gevel wordt afgesloten met een geprofileerde kroonlijst en een goot met tandlijst. De in schoon metselwerk opgetrokken achtergevel heeft ronde en getoogde ontlastingsbogen boven de 6- en 8-ruits schuiframen. Het interieur bevat balklagen met moer- en kinderbinten en zware ojiefconsoles. De kap heeft eiken dekbalkjukken en schaarspanten met balk. Een eikenhouten spiltrap leidt naar de bovenverdieping. Onder de bij de restauratie verlaagde achterbouw bevinden zich oude kelders

Reageer als eerste